NEDERLANDERS
OVERZEE
Home

Inleiding

De afleveringen

DVD info

Filmfragmenten

Foto's

Lokaties in de wereld.

Gebruikte muziek

De pers 1983-6

Perspresentatie

Suriname

Credits

Links

Contact
De Lokaties
©  Fuga
Film
Produkties bv.
 
OVERZEE
NEDERLANDERS
Het kunstmatige eiland Deshima was gebouwd in de vorm van een waaier. Oorspronkelijk was het bedoeld voor de Portugezen. Maar toen de Shogun steeds meer bevreesd werd voor de invloed van het Katholieke geloof in zijn land, werd het de Portugezen verboden nog langer Japan aan te doen. In hun plaats kregen de Hollanders Deshima toebedeeld als tijdelijke woonplaats.
De Hollanders wilden geen geloof brengen, alleen maar handel drijven.
 
Aflevering 5.  Het begon met de Liefde.  (Japan)

Dit artikel verscheen in het Veronicablad in het seizoen 1983-1984.

In de schitterende t.v.-serie "Shogun", waarin Richard Chamberlain, de rol speelt van de Engelse stuurman John Blackthorne, heeft de auteur van het boek, James Clavell, gebruik gemaakt van historische feiten, die direct te maken hebben met de t.v.-serie "Nederlanders Overzee".

Wel heeft hij een aantal namen veranderd, zoals de naam van het Nederlandse schip, dat in het jaar 1600 als eerste Japan bereikte. Dat was namelijk ‘De Liefde’, het schip had oorspronkelijk "De Erasmus" geheten en droeg nog steeds het houten boegbeeld dat Erasmus voorstelde. Dit houten boegbeeld bestaat nog steeds, terwijl het schip zelf tijdens een tocht over de binnenzee op weg naar Osaka in een storm verging. Het houten boegbeeld van Erasmus bevindt zich nu in het museum in Tokio en is sedert 1930 gekwalificeerd tot "Nationale schat". Dit heeft dan ook te maken met het feit dat Japan tot de dag van vandaag enorm veel waarde hecht aan het langdurige contact met de Nederlanders.

Ook de naam van de stuurman, in de serie "Shogun", John Blackthorne genaamd, is veranderd.  Zijn eigenlijke naam was William Adams en zijn graf op het eiland Hirado wordt nog regelmatig door veel Japanners bezocht.

Het schip "De Liefde" was in 1598 vanuit Rotterdam vertrokken samen met "De Hoop", "De Trouw", "Het Geloof" en de "Blijde Boodschap".  De bedoeling was om met deze vijf schepen via de straat Magelaan een reis rond de wereld te maken en o.a. Japan aan te doen. Het werd een rampzalige tocht.  Geen enkel schip heeft de reis rond de wereld volbracht, alleen het schip "De Liefde" is uiteindelijk - na bijna twee jaar - aangekomen in Japan.

De kapitein van het schip "De Liefde", Gerrit van Beuningen was al op de kust van Chili met nog een aantal bemanningsleden door inboorlingen vermoord. Zijn opvolger als kapitein, Jacob Qaeckernaeck kreeg al vrij snel de gevreesde scheurbuik en moest in feite tegen zijn zin het commando van het schip overdragen aan zijn Engelse stuurman William Adams. Toen het schip uiteindelijk in Japan arriveerde konden van de 24 nog in leven zijnde bemanningsleden er slechts 6 op hun benen staan.

William Adams heeft uiteindelijk na een moeizame beginperiode het vertrouwen van de Shogun kunnen winnen en heeft op die wijze de basis gelegd voor de handelscontacten tussen Nederland en Japan. Hij bereikte een hoog aanzien, maar heeft nooit de kans gekregen om terug te keren naar zijn vrouw in Engeland, ondanks al zijn smeekbeden liet de Shogun hem niet gaan. Ook de andere overlevenden van het schip "De Liefde" hebben in Japan een hoge status bereikt. Een paar van hen hebben uiteindelijk opnieuw contact kunnen krijgen met de Nederlanders in Thailand. Pas zeven jaar na hun vertrek hoorde men in Nederland dat er nog overlevenden waren.

Vanaf 1609 kregen de Nederlanders op het eiland Hirado een vaste plek aangewezen, waar zij handel konden drijven met Japan. Dat ging een aantal jaren behoorlijk voor de wind, maar rond 1638 gelastte de Shogun om de Hollandse handelspost in Hirado met de grond gelijk te maken. Het toenmalige opperhoofd, zo werd de leider van de Hollanders genoemd, was de Fransman François Caron. Hij gehoorzaamde de Shogun en liet de Factorij tot bijna de laatste steen afbreken. Deze gehoorzaamheid maakte zoveel indruk op de Shogun dat hij besloot om het contact met de Hollanders te handhaven en alle andere kooplieden uit het Westen van zijn grondgebied te verjagen. Japan werd een "gesloten land".  Niemand mocht er meer uit en niemand mocht er meer in, behalve een handjevol Chinezen en een paar Hollanders.

In de haven van Nagasaki was een klein kunstmatig eilandje gebouwd, in de vorm van een waaier.  Het werd "Deshima", of "vooreiland" genoemd en op deze plaats mochten de Hollanders zich vestigen. In feite was het een soort gevangenis. De Hollanders mochten het eiland namelijk onder geen beding verlaten. De brug naar het vaste land werd dag en nacht bewaakt. Tezamen met de paar Hollanders die er zaten werd het eiland bewoond door meer dan 200 Japanners, hoofdzakelijk bewakers en tolken. 

Vanaf deze kleine plek is het de Hollanders gelukt om meer dan 200 jaar handel te drijven met het gesloten Japan. Vooral hun veelvuldige contacten met de tolken had tot resultaat dat toch veel westerse ideeën het gesloten Japan binnenkwamen. Deze tolken beheersten al vrij snel de Nederlandse taal en begonnen Nederlandse boeken te vertalen. Boeken over scheepvaart, flora en fauna. 

Slechts één keer per jaar mochten de Nederlanders het eilandje Deshima verlaten en dat was om een bezoek te brengen aan de Shogun. De Shogun woonde in zijn kasteel in Edo, dat nu Tokio heet. Het was een tocht van meer dan 6 weken over de zogenaamde Tokaido. De Tokaido is een honderden kilometers lange weg, dwars door Japan. Tijdens deze tocht hadden de Hollanders natuurlijk de gelegenheid om veel van Japan te zien en als zij hun einddoel bereikt hadden was het de gewoonte om de Shogun kostbare geschenken aan te bieden, als dank voor het feit dat zij vanuit Deshima handel mochten drijven. Nog heden ten dagen zijn de Japanners zich sterk bewust van de eeuwenoude contacten met Nederland.

De laatste jaren heeft de gemeente Nagasaki het plan opgevat om het oude Deshima, dat nu volledig in de nieuwe stadswijken is opgenomen, in zijn oude glorie te herstellen.
Aflevering 5.  HET BEGON MET DE LIEFDE.
Home             DVD              Naar top                   Naar aflevering 6.