NEDERLANDERS
OVERZEE
Home

Inleiding

De afleveringen

DVD info

Filmfragmenten

Foto's

Lokaties in de wereld.

Gebruikte muziek

De pers 1983-6

Perspresentatie

Suriname

Credits

Links

Contact
De Lokaties
©  Fuga
Film
Produkties bv.
 
OVERZEE
NEDERLANDERS
Aflevering 10. BLOED, ZWEET EN TRANEN. (Westkust Afrika)

Dit artikel verscheen in het Veronicablad in het seizoen 1985-1986.

Het is ruim 100 jaar geleden dat de Nederlanders hun ‘bezittingen’, zoals dat in die tijd werd genoemd, aan de Westkust van Afrika kwijtraakten. Ze ruil­den deze gebieden met de Engelsen voor delen van Sumatra in Indonesië. Met die ruil in 1872 kwam een eind aan een periode van meer dan 250 jaar waar­in de Hollanders vele steunpunten en forten bezaten in landen als Senegal, Sierra Leone en vooral Ghana. In die 250 jaar hebben de Hollanders daar vooral handel gedre­ven in goud en slaven.

Het begon allemaal met wat we het best kunnen omschrijven als de ‘Nederlandse goudkoorts’. Al vóór 1500 hadden de Portugezen een enorm groot fort in Gha­na aan de Goudkust, dat zij het kasteel St. George d'Elmina, oftewel kasteel Sint George van de Mijn noemden. Daarmee wilden zij de indruk wekken dat zij zelf de goudmijn in handen hadden, maar niets was minder waar.

De Portugezen waren afhankelijk van zwarte tussenhan­delaren, die het stofgoud zelf opkochten bij krijgerstammen in de binnenlanden van donker Afrika. Begrijpelijk dat de Hollanders hun ogen richtten op dit kas­teel Elmina en al in 1596 een groot­scheepse aanval uitvoerden, gefinan­cierd door het beroemde handelshuis van Bartholomeus de Moucheron, een Belg die na de verovering van Antwer­pen door de Spanjaarden, ijlings naar Middelburg was verhuisd. De aanval mislukte volkomen.

Jaren lang hebben de Hollanders toch op die kusten handel kunnen drijven door het uitzetten van sloepen. Zo wis­ten zij regelmatig de Portugezen te slim af te zijn. Nu was het kustgebied zo groot dat het ook bijna onmogelijk was voor de Portugezen om dat continu te verdedigen. De Hollandse kooplieden bleven proberen om een vast steunpunt te krijgen aan die kust van Afrika en met hulp van de Staten Generaal werd een vloot uitgezonden om een nieuwe po­ging te wagen.

Bij kasteel Elmina aange­komen begrepen zij dat het onmogelijk was om het fort te veroveren. Vandaar dat zij 50 km verderop aan land gingen en daar van de plaatselijke koning toe­stemming kregen om het enorme fort Nassau te bouwen. Vandaag de dag rest daarvan alleen nog maar een ruďne. In 1625 werd een nieuwe poging om kas­teel Elmina te veroveren een faliekante mislukking.

Toen echter in 1637 Johan Maurits van Nassau benoemd werd tot gouverneur van Brazilië en de suikerplantages aldaar schreeuwden om werkkrachten, besloot ook hij een poging te wagen en dit keer met succes. Een dagenlang bombardement van het kasteel Elmina demoraliseerde de Portugezen zo dat zij uiteindelijk de vlucht namen. De Neder­landers drongen het fort binnen en na­men er bezit van. Daarna volgde het ene Portugese fort na het andere en werden zij van deze kusten weggevaagd.

De Hollanders gingen nu ook handel drijven in slaven. Het is een wijd verbreid misverstand dat de Europeanen en dus ook de Hollanders zelf het oerwoud in drongen om slaven te vangen. Want net als bij de goudhandel waren het ook hier zwarte tussenhandelaren die van strijd­lustige krijgerstammen de slaven op­kochten en doorverkochten aan de blan­ke bezitters van de forten langs de kust.

Terwijl in Nederland de dominees debat­teerden over de vraag of de neger wel een mens was of een dier en wat voor soort dier hij dan eigenlijk wel kon zijn, vulden de Hollandse schepen zich met slaven. Deze schepen waren met speciale tussendekken aangepast aan de nieuwe "handelswaar".

Er ontstond een soort driehoeksruil: schepen vertrokken met goederen van Amsterdam naar de Westkust van Afrika; daar werden deze goederen geruild voor slaven die vervolgens de oversteek maakten naar Amerika, naar Brazilië en naar het grote Nederlandse slavenstation op het eiland Curaçao in het Caribisch gebied.

Daar werden de slaven weer geruild tegen goederen die vervolgens terugkeerden in Nederland en daar de pakhuizen vulden van de West Indische Compagnie. Er zijn in de loop der eeuwen ongeveer 15 miljoen slaven uit Afrika weggevoerd. Hiervan hebben de Hollanders 5%. dus ongeveer 750.000, voor hun rekening genomen.

In 1789 werd door de Fransen, vanwege de Revolutie, de slavernij afgeschaft. Spoedig daarna gevolgd door de Engelsen. Dit alles zeer tegen de zin van de Hollanders. Pas meer dan 50 jaren later, op 1 juli 1863, werd ook door de Nederlanders, als laatste Europeanen, de slavernij officieel afgeschaft.

Wie vandaag de dag als blanke de westkust van Afrika bezoekt wordt daar gastvrij onthaald en de mensen zijn er blij en vrolijk. Alsof er nooit iets gebeurd is.
Aflevering 10.  BLOED, ZWEET EN TRANEN.
In 1789 werd door de Fransen, vanwege de Revolutie, de slavernij afgeschaft. Spoedig daarna gevolgd door de Engelsen. Dit alles zeer tegen de zin van de Hollanders. Pas meer dan 50 jaren later, op 1 juli 1863, werd ook door de Nederlanders, als laatste Europeanen, de slavernij officieel afgeschaft.

Wie vandaag de dag als blanke de westkust van Afrika bezoekt wordt daar gastvrij onthaald en de mensen zijn er blij en vrolijk.
Alsof er nooit iets gebeurd is.
Home             DVD              Naar top                    Naar aflevering 11.